عرق بوقناق

عرق بوقناق

عرقیات زیادی در طب سنتی و دارویی ما وجود دارند که هنوز محجورند و افراد زیادی با آن‌ها آشنا نیستند عرق بوقناق نیز یکی از این عرق‌ها می‌باشد. در ادامه قصد داریم ضمن بررسی گیاه بوقناق به ذکر فواید و ارزش غذایی این عرق پرخاصیت بپردازیم پس ما را تا انتها همراهی کنید.
عرق بوقناق به عنوان یک داروی دیابت از گذشته تاکنون مورد استفاده افراد بوده است. البته با گسترش علم و انجام تحقیقات متعدد خواص بیشتری را از گیاه بوقناق و عرق آن کشف کرده‌اند. و به این نکته پی بردند که این گیاه بسیار مقوی و موثر در سلامت بدن می‌باشد. طبع این عرق معتدل رو به گرم است لذا بسیاری از امراضی را که ناشی از سردی بدن هستند، برطرف می‌کند.

اینفوگرافی بوقناق

گیاه‌شناسی بوقناق

نام علمی بوقناق Eryngium billardieri است و یکی از اعضای خانواده چتریان (Apiaceae) به حساب می‌آید.
بوقناق نیز مانند اکثر گیاهان دارویی، علفی و بوته‌ای می‌باشد که ارتفاع آن‌ها می‌تواند تا یک متر هم برسد. بوته‌های این گیاه گل‌های بنفش و زیبایی دارند که مخروطی شکل هستند. بوقناق ازجمله گیاهان خودرو بیابانی است که در ایران با نام‌های خارزن بابا، شوکه البیضا، شکاعی و قرصعنه شناخته می‌شود.
ساقه‌های گیاه مقطع مثلثی شکل دارند و پوشیده از تارهای پنبه مانند سفید و آبی می‌باشند که به گل‌های بنفش یا آبی رنگی منتهی می‌شوند گل‌های گیاه بوقناق با برگ‌های کشیده و خاردار احاطه شده‌اند. در همه جای ساقه شاخه‌های بالدار خودنمایی می‌کنند که در کناره و نوک آن‌ها نیز خار وجود دارد. بوقناق، تخم‌های ریز، مثلثی شکل و خاکستری رنگ همراه با طعم شیرین دارد.

زیستگاه بوقناق

این گیاه در ایران بیشتر در مناطقی رشد می‌کند که ۲۶۰۰ متر از سطح دریا فاصله داشته باشند. به طور مثال سرزمین‌های همدان، اصفهان، تبریز، کردستان، آذربایجان و دامنه‌های البرز و زاگرس مکان‌های مناسبی برای رویش این گیاه هستند.

محل رویش بوقناق

انواع بوقناق

این گیاه دارویی ۲۵۰ گونه مختلف در نواحی مختلف دنیا دارد و بیشترین میزان توزیع آن در آمریکا جنوبی می‌باشد. در ایران نیز حدود ۹ گونه از این گیاه وجود دارد که در دامنه کوهپایه‌های کشور رشد می‌کنند.

مشخصات کلی بوقناق

نام علمی Eryngium billardieri
خانواده/تیره Apiaceae یا چتریان
نام لاتین Eryngium
نام رایج فارسی بوغناق، زول، خارزن بابا، کنگر فرنگی وحشی
نوع گیاه علفی
رنگ گل بنفش و آبی
زمان برداشت شهریور تا مهر
منطقه رشد بیابانی و وحشی

دامنه‌های البرز و زاگرس

مشخصات ظاهری گل؛ بنفش و آبی

برگ؛ بزرگ و دراز و نوک تیز

ساقه؛ دارای مقطع مثلثی با کرک‌های سفید و آبی و شاخه‌های بالدار که کناره و نوک آن‌ها خاردار است.

تخم؛ ریز و مثلثی شکل، خاکستری رنگ با طعمی شیرین

اندام دارویی میوه‌های فندقه‌ای شکل

در حالت رسیده، قهوه‌ای رنگ هستند

ترکیبات موثره اصلی اینولین

فلاونوئیدها (کوئرستین و کتچین)

طبع معتدل رو به گرم
موارد مصرف ضد التهابی

آنتی اکسیدانی (جلوگیری از تخریب سلول‌ها)

ضد دیابت

پاکسازی کبد چرب

بهبود عملکرد دستگاه گوارش

ماده‌ موثره و ترکیبات دارویی موجود در عرق بوقناق

بوقناق در کنار اینولین دارای مقادیر متفاوتی از تانن، ساکارز، ساپونین، استیلن، فلاونوئیدها، کومارون و ترترپنک، آلکالوئیدها، سنتوپرن، مونوترپن کمپفرول، چلو اسیدهای ارگانیک، کافئیک اسید، لوتئین وβ-کاروتن نیز می‌باشد. هر کدام از این ترکیبات یا به شکل مستقیم یا غیرمستقیم بر بدن تاثیر می‌گذارند.
دو نوع فلاونوئید کوئرستین و کتچین در گیاه بوقناق با خاصیت آنتی بیوتیکی وجود دارد که از تخریب سلول‌ها به واسطه اکسیداتیو جلوگیری می‌کنند. و امکان ترمیم سلول‌های بتای آسیب دیده را فراهم می‌نمایند. درنتیجه انسولین بیشتری در خون افزایش ترشح می‌شود. کامپفرول، کلروژنیک اسید، کافئیک اسید، لوتئین و بتاکاروتن از دیگر ترکیباتی هستند که خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد التهابی دارند.

 

مکانیسم اثر ترکیبات دارویی اصلی بوقناق

اینولین نوعی فیبر محلول در آب است که از زنجیره مولکول‌های فروکتوز تشکیل شده است.

باعث تغذیه باکتری‌های مفید روده و افزایش آن‌ها می‌شود.

باکتری‌های مفید روده، اسیدچرب مفید تولید می‌کنند.

اسیدهای‌چرب، انرژی سلول‌های کولون را تأمین می‌کنند.

تقویت سیستم گوارشی و بهبود حرکات روده

باعث آسان شدن عمل دفع

درمان یبوست و نفخ معده و روده

کوئرستین

کتچین

هر دو نوعی فلاونوئید هستند با خاصیت آنتی اکسیدانی هستند.

با عمل اکسیداتیو از تخریب سلول‌ها جلوگیری می‌کنند.

ترمیم سلول‌های آسیب دیده‌ی بتا را به همراه دارند.

باعث افزایش سطح انسولین نیز می‌شوند.

ارزش غذایی در هر ۱۰۰ سی‌سی عرق بوقناق

انرژی ۴۷ کیلوکالری
فولات ۶۸ میکروگرم
ویتامین B۳ ۱.۰۴۶ میلی‌گرم
ویتامین B۵ ۰.۳۳۸ میلی‌گرم
ویتامین B۶ ۰.۱۱۶ میلی‌گرم
ویتامین B۲ ۰.۰۶۶ میلی‌گرم
ویتامین B۱ ۰.۰۷۲ میلی‌گرم
ویتامین  C ۱۱.۷ میلی‌گرم
ویتامین  A ۱۳ IU
ویتامین  E ۰.۱۹ میلی‌گرم
ویتامین  K ۱۴.۸ میکروگرم
سدیم ۹۴ میلی‌گرم
پتاسیم ۳۷۰ میلی‌گرم
کلسیم ۴۴ میلی‌گرم
مس ۰.۲۳۱ میلی‌گرم
آهن ۱.۲۸ میلی‌گرم
منیزیم ۶۰ میلی‌گرم
منگنز ۰.۲۵۶ میلی‌گرم
فسفر ۹۰ میلی‌گرم
سلنیوم ۰.۲ میکروگرم
روی ۰.۴۹ میلی‌گرم
آلفا کاروتن ۸ میکروگرم
لوتئین – زیگزانتین ۴۶۴ میکروگرم

 

خواص و بیماری‌های قابل درمان با عرق بوقناق

  • پاک‌سازی کبد چرب
  • سلامت دستگاه گوارش
  • افزایش سرعت لاغری
  • درمان جوش
  • کاهش حملات قلبی و مغزی
  • درمان کم‌خونی
  • بهبود ورم و سنگ کلیه
  • مداوای دیابت و کاهش قند خون
  • فعال کردن لوزالمعده (پانکراس)
  • درمان آسم
  • بهبود عملکرد تیروئید
  • تنظیم فشارخون
  • جلوگیری از آلزایمر
  • قوام استخوان
  • درمان سندروم روده‌ی تحریک پذیر

احتیاط مصرف

در ابتدا لازم به ذکر است که عرق بوقناق اگر به شکل خوراکی مصرف شود فاقد عوارض و تداخل دارویی است. اما مصرف بیش از اندازه‌ی این عرق به نحوی که مواد حاصل از متابولیسم آن به مقدار زیادی در بدن تجمع پیدا کند. می‌تواند تاثیرات سوئی بر مثانه و عدم دفع ادرار داشته باشد.
البته با توجه به طبع گرم این عرق خانم‌های حامله بهتر است که از مصرف آن خودداری کنند. زنان شیرده نیز نباید از عرق بوقناق بخورند چرا که شیرشان خشک می‌شود.
مصرف بیش از حد این عرق می‌تواند باعث افت قند و فشارخون شود که بسیار خطرناک است و حتی امکان دارد که افراد بیهوش بشوند. اگر فشار یا قندتان افتاد معمولا خوردن خرما یا عسل می‌تواند تاثیر گذار باشد.

کاربرد و روش استفاده

این عرق هم مصرف خوراکی و هم موضعی دارد. همان‌طور که در قسمت فواید هم اشاره شد گیاه بوقناق و عرق آن بر پوست نیز تاثیر بسزایی دارد لذا پاکسازی پوست با این عرق می‌تواند جوش‌ها را التیام ببخشد.
عرق بوقناق برای دیابت بسیار موثر است لذا کسانی که با این هدف از عرق بوقناق استفاده می‌کنند می‌توانند روزی دو تا سه استکان از آن را بخورند.
اگر مصرف عرق بوقناق به تنهایی برایتان سخت است می‌توانید آن را به شکل شربت و همراه با سایر مخلفات میل نمایید.

تفاوت دو گونه مهم بوقناق

Eryngium alpinum Eryngium amethystinum
Eryngium alpinum amethystinum
بومی استرالیا و اروپا بومی نواحی غربی مدیترانه

غنی از کلسیم

کاریوفیلن‌اکساید

بی‌سایکلوجرماسیرن

جرماسیرن در

روتین

کوماریک اسید

بتا-کاریوفیلن

آلفا-پینن

تری‌متیل‌بنزالدهید

روتین

کوئریسین

پروتوکاتئیک اسید

رزماریک اسید

روش تولید

دستگاه تقطیر انواع زیادی دارد که شما می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید و عرق هر گیاهی را که دوست دارید، بگیرید. برخی از این دستگاه‌ها خانگی و برخی دیگر صنعتی هستند که نمونه‌های خانگی از قیمت مناسب‌تری برخوردار می‌باشند. اگر قصد خرید دستگاه را ندارید تنها کافی است که شرایطی را مهیا کنید که آب همراه با گیاه مورد نظر بجوشد و بخار حاصله سرد و طی میعان تبدیل به عرق شود. معمولا برای این کار از دو ظرف در هم استفاده می‌کنند. تا آب اطراف ظرف کوچک‌تر بجوشد و بخار حاصله ضمن برخورد با سر ظرف بزرگ‌تر تبدیل به مایع یا همان عرق بشود.

مراحل تولید عرق بوقناق ستیاگل

۱ انتخاب مرغوب‌ترین نوع دارویی گیاه بوقناق
۲ خیس کردن گیاه
۳ ریختن گیاه و آب درون مخزن آلومینیومی
۴ قرار دادن سر دیگ که دارای واشر آبندی است از قسمت کندانسور (سردکن) دستگاه تقطیر

(باید محکم فشار داده شود تا درست سر جای خود قرار گیرد)

۵ قرار دادن مخزن روی شعله

* بهتر است در ابتدا شعله زیاد باشد و به محض اینکه شروع به ریزش عرق کرد، شعله کم شود

۶ قرار دادن مخزن روی شعله

اتصال شلنگ ورود آب سرد به شیر پایینی برای خارج کردن آب گرم (که سبک است) از بالای قسمت کندانسوری

۷ جمع شدن بخار داخل مخزن

تبدیل شدن بخار به مایع در قسمت مخروطی دستگاه تقطیر

۸ وارد شدن مایع حاصل از میعان به دو لوله بلند دستگاه

 

شرایط نگهداری عرق بوقناق

شرایط نگهداری از عرقیات مختلف مشابه است. آن‌ها نیاز به یخچال ندارند اما برای اینکه سریع منقضی نشوند و خواصشان از دست نرود بهتر است که در محیط‌های خنک، خشک و به دور از آفتاب نگهداری شوند. گرما می‌تواند ویتامین‌های موجود در مواد خوراکی را از بین ببرد.
استفاده از ظرف‌های سالم شیشه‌ای یا فلزی با درپوش‌های محکم می‌تواند مانع از ورود میکروب‌ها و یا آلودگی به درون عرقیات گردد.

گیاه دارویی Eryngium billardieri در ایران محدود و رو به انقراض است.
از آنجایی که حفاظت از طبیعت ایران از اهداف ویژه شرکت زرعطار می‌باشد، سرپرستی جمعیت بذری این گونه‌ی گیاهی بوقناق را به عهده گرفته تا علاوه بر کاهش خطر تهدید گیاهان دارویی قدم کوچکی در راستای فرهنگ‌سازی حفظ منابع طبیعی بردارد.

آنالیز و سرپرستی گیاه

 

حکم سرپرستی گیاه

عرق بوقناق رویال ستیاگل – زر عطار

*اثربخشی درمانی عرق رویال بوقناق زرعطار که با برند ستیاگل در بازار موجود است بر اساس کمیت ترکیب فعال موجود در گیاه بوقناق استاندارد شده و غنی از اینولین و دیگر مواد موثره دیگر بوده و به همین خاطر اثر دارویی آن بسیار بیشتر از انواع معمولی می‌باشد و جزء با کیفیت‌ترین عرق‌های موجود در بازار محسوب می‌شود.

شما می‌توانید محصول مورد نظرتان را از فروشگاه عطارمارکت ( عطار مارکت ) تهیه فرمائید!

عرق بوقناق رویال ۵۰۰ سی سی

*علاوه بر غلظت بیشتر ماده موثره گیاه دارویی، عرقیات ستیاگل تولید شده تحت نظارت شرکت زرعطار پس از تکمیل فرایند تقطیر، پاستوریزه شده و احتمال هرگونه آلودگی را به صفر میل می‌دهد.
*هرچند شاید با خود بگویید که عرق تولید شده از تقطیر عاری از هر نوع میکروب و انگل است، ولی این فرضیه تا جایی قابل پذیرش است که فرایند تقطیر در حال انجام باشد و به محض ورود به بخش پر کردن ظرف و بسته‌بندی احتمال آلودگی زیاد می‌شود. انجام عملیات استریل در چند مرحله در دستور کار محصولات نهایی تولید شده تحت نظارت زرعطار وجود دارد.

گردآورندگان

 

  • نویسنده مسئول: مبینا عظیمی‌پور

واحد تضمین کیفیت (QA) زر عطار نوین فارمد ایرانیان Azimipour@attarmarket.com

  • میلاد درجه

واحد تحقیق و توسعه (R & D) زر عطار نوین فارمد ایرانیان

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

احتیاط مصرف